Yapay Zekânın Etik Kullanımını Keşfetme

Bu modül, tek bir öğrenci-merkezli derste yapay zekânın sorumlu kullanımına dair etik ilkeleri tanıtır. Öğrenciler önce 'kimse bakmıyorken doğru olanı yapmak' fikrini kayıp cüzdan senaryosuyla bireysel olarak düşünür; ardından gizlilik, dezenformasyon, açıklanabilirlik, önyargı ve intihal olmak üzere yapay zekânın beş temel etik sorununu somut örneklerle tartışır. Uluslararası etik kılavuzları karşılaştırdıktan sonra gruplar hâlinde kendi sorumlu kullanım kurallarını oluşturup sınıfla paylaşırlar. Odak, tek bir tartışma turu değil; kavram öğrenme, karşılaştırma ve somut kural üretme sürecidir.

Bu Modülde Ne Var?

1. Yapay Zekânın Etik Kullanımını Keşfetme Ders, 'kimse bakmıyorken doğru olanı yapmak' fikri ve kayıp cüzdan senaryosuyla etik kavramını tanıtarak başlar. Öğrenciler bir video eşliğinde yapay zekânın beş temel etik sorununu (gizlilik, dezenformasyon, açıklanabilirlik, önyargı, intihal) somut örneklerle tartışır, iki farklı uluslararası etik kılavuzunu karşılaştırır. Son olarak küçük gruplar hâlinde sorumlu yapay zekâ kullanımı için 3-5 maddelik kendi kurallarını yazıp sınıfla paylaşır ve bu ilkeleri günlük hayata nasıl taşıyacaklarını tartışarak dersi kapatırlar.

Öğretim Programı Uyumu (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli):

Bu ünite, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin Beceriler Çerçevesi'yle bütünleşik olarak tasarlanmıştır: ders, öz farkındalık ve merakla başlayan bireysel bir ahlaki muhakeme anıyla açılır. Beş etik sorunun sınıfça 'Bu neden bir problem?' sorusuyla ele alınması eleştirel bakış ve dijital güvenlik yönetimini devreye sokar. Uluslararası etik kılavuzlarının küçük gruplarda karşılaştırılması iletişim becerisini, sınıf kurallarının birlikte oluşturulması ise iş birliğini ve adalet ile sorumluluk değerlerini pekiştirir. Kapanış yansımasında öğrenciler bu ilkeleri günlük hayata nasıl taşıyacaklarını tartışarak sorumlu karar verme, mahremiyet ve saygı değerlerini içselleştirirler. Modül 5'teki sahnelenmiş paydaş tartışmasından farklı olarak burada odak, siber güvenlik değil YZ etiğidir: öğrenciler bir rolü savunmaz, doğrudan kendi ahlaki muhakemelerini işletip somut bir kural seti üretirler.

İlişkili Öğrenme Çıktıları:

1. Yapay Zekânın Etik Kullanımını Keşfetme

Yapay Zeka Uygulamaları

●      YZU.1.1.3. Yapay zekâda etik ve güvenlik/gizlilik risklerini belirler, önlemlerini belirler, etik ilkelerin ve bilgi güvenliğinin/gizliliğinin temel bileşenlerini ayırt eder, yapay zekâ uygulamalarını etik ilkeler ile güvenlik/gizlilik açısından değerlendirir

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

●      BTY.5.5.2. Yapay zekâya ilişkin etik ve güvenlik/gizlilik önlemlerini yönetebilme

●      BTY.5.4.1. Bilişim etiği kural ve ilkelerini yorumlayabilme

●      BTY.6.4.3. Siber ortamda güvenlik önlemlerini yönetebilme

Teknoloji ve Tasarım

●      TT 7.9.1. Yapay zekâ kavramını, algoritmalarını, avantaj ve dezavantajlarını sorgulayabilme